Bezterminowe prawo jazdy przez wiele lat było w Polsce czymś zupełnie normalnym. Jeżeli kierowca nie miał przeciwwskazań zdrowotnych, raz zdobyte uprawnienie kategorii B mogło pozostać bezterminowe, a sam dokument nie miał określonej daty ważności.
Zmieniło się to 19 stycznia 2013 r. Od tego dnia nowe prawa jazdy zaczęły otrzymywać administracyjny termin ważności. Teraz podobna zmiana obejmie również starsze blankiety, które nadal znajdują się w portfelach milionów kierowców.
Bezterminowe prawa jazdy do wymiany od 2028 r.
Zasady są już zapisane w ustawie o kierujących pojazdami. Art. 124 obejmuje prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 r. włącznie. Dokumenty te mają zostać wymienione w okresie: od 19 stycznia 2028 r. do 18 stycznia 2033 r. Nie oznacza to jednak, że niemal 15 mln kierowców powinno pojawić się w urzędach pierwszego dnia 2028 r.
Ustawa przewiduje rozłożenie całej operacji w czasie. Konkretne terminy wymiany dla poszczególnych grup ma określić minister właściwy do spraw transportu w osobnym rozporządzeniu. Uwaga: wbrew pewnym medialnym doniesieniom, na dziś szczegółowy harmonogram nie został jeszcze opublikowany. Pewne są pięcioletnie ramy całej operacji, ale nie ma jeszcze tabeli mówiącej np., że dokumenty z konkretnego roku trzeba wymienić w 2028, 2029 czy 2030 r. Prawo pozwala też wymienić prawo jazdy wcześniej, na wniosek jego posiadacza.
To nie oznacza utraty bezterminowych uprawnień
Wymiana dokumentu nie oznacza, że osoba, która otrzymała kategorię B bezterminowo, nagle będzie musiała ponownie zdobywać uprawnienia. To dwa różne pojęcia: ważność dokumentu i ważność samego uprawnienia.
Trybunał Konstytucyjny już w 2013 r. potwierdził, że obowiązek wymiany starego blankietu nie odbiera kierowcy praw nabytych wcześniej bezterminowo. Po upływie wyznaczonego terminu ważność straci dokument, a nie samo bezterminowo uzyskane uprawnienie do kierowania pojazdami.
Nowe prawo jazdy będzie miał natomiast administracyjny termin ważności. Dla najpopularniejszych kategorii, m.in. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T, wynosi on maksymalnie 15 lat. Po jego upływie trzeba będzie więc ponownie wymienić dokument.
Nie będzie ponownego egzaminu ani badań
Masowa wymiana nie oznacza też powrotu do WORD-u. Kierowca nie będzie ponownie zdawał egzaminu teoretycznego ani praktycznego tylko dlatego, że korzysta ze starego bezterminowego prawa jazdy.
Co równie istotne, przy standardowej wymianie bezterminowego dokumentu nie pojawia się automatyczny obowiązek wykonania nowych badań lekarskich. Jeżeli kierowca posiada bezterminowo nabyte prawo jazdy np. kategorii B i nie ma ograniczenia wynikającego z orzeczenia lekarskiego, sama wymiana blankietu nie powoduje konieczności ponownego badania.
Inaczej wygląda sytuacja osób, których uprawnienia są terminowe ze względów zdrowotnych, oraz kierowców posiadających kategorie zawodowe. W takich przypadkach obowiązują odrębne zasady dotyczące ważności badań i poszczególnych kategorii.
Ile kosztuje wymiana prawa jazdy?
Tu w ostatnich miesiącach pojawiło się sporo zamieszania. Na 11 października 2026 r. obowiązująca opłata za wydanie prawa jazdy wynosi 100 zł. Taka stawka widnieje również w aktualnej usłudze na gov.pl i wynika z obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury.
Resort przygotował jednak podwyżkę. Projekt zakłada wzrost opłaty z 100 zł do 115,50 zł za krajowe prawo jazdy, a za międzynarodowe prawo jazdy z 35 zł do 40,50 zł. Nie należy jednak przedstawiać tych kwot jako obowiązującego już cennika. Podwyżka do 115,50 zł była planowana, ale na dziś nie zastąpiła jeszcze stawki 100 zł.
Tym bardziej nie da się obecnie powiedzieć, że kierowca wymieniający bezterminowe prawo jazdy w latach 2028-2033 zapłacą dokładnie 115,50 zł. Do rozpoczęcia operacji pozostało jeszcze ponad rok, a w tym czasie wysokość opłaty może zostać zmieniona.
Do ceny trzeba doliczyć zdjęcie
Do urzędowej opłaty trzeba będzie doliczyć przede wszystkim koszt aktualnej fotografii. Przy standardowej wymianie bezterminowego prawa jazdy potrzebne będą m.in. wniosek, zdjęcie, dotychczasowy dokument oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty.
Badanie lekarskie nie jest dodatkowym obowiązkowym kosztem wyłącznie z powodu wymiany starego dokumentu, jeżeli posiadane uprawnienia zostały wcześniej wydane bezterminowo i nie występują inne przesłanki wymagające badania.
Szczegółowe terminy dopiero poznamy
Najważniejsza dla kierowców jest więc data 19 stycznia 2028 r. Wtedy rozpocznie się ustawowe okno obowiązkowej wymiany. Nie jest to jednak nowa decyzja podjęta w ostatnich dniach. Termin od 2028 do 2033 r. od dawna znajduje się w ustawie o kierujących pojazdami.
Nowością będzie dopiero szczegółowy harmonogram, który rozłoży około 15 mln dokumentów na poszczególne okresy. Ma on uwzględniać m.in. możliwości organizacyjne urzędów i skalę całej operacji. Najpóźniej 18 stycznia 2033 r. proces powinien zostać zakończony. Po terminie wyznaczonym dla konkretnego dokumentu stary blankiet straci ważność, ale nie oznacza to automatycznego odebrania bezterminowo nabytych uprawnień.
Piotr Sobczyk
