W skrócie:

• Od września 2026 w życie wchodzą restrykcyjne zmiany w przepisach drogowych
• Początkujących kierowców obejmie dwu- lub trzyletni okres próbny i zasada absolutnej trzeźwości
• Każdy, kto zdecyduje się prowadzić mimo zatrzymania prawa jazdy, może stracić wszystkie uprawnienia aż na pięć lat
• Po przekroczeniu 12 punktów karnych kierowca nie straci automatycznie uprawnień, ale musi odbyć godzinne szkolenie

Prawo jazdy z korektami

Od września kierowcy w Polsce wejdą w zupełnie nową rzeczywistość prawną. Reforma, która zaczyna obowiązywać 4 września 2026 roku, zmienia zasady gry zarówno dla świeżo upieczonych kierowców, jak i dla osób z wieloletnim doświadczeniem za kierownicą. To największa korekta systemu uprawnień od lat i taka, która realnie wpłynie na codzienną praktykę na drogach.

Zmiany wynikają z ustawy z 17 października 2025 roku, której część weszła w życie już 3 marca tego roku. Wtedy to prawo jazdy kategorii B stało się dostępne dla 17-latków, a utrata uprawnień za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h zaczęła dotyczyć również dróg jednojezdniowych dwukierunkowych poza obszarem zabudowanym. Teraz czas na kolejny etap – niestety, znacznie bardziej restrykcyjny.

Okres próbny: dwa lata nadzoru, trzy lata dla 17-latków

Od września każdy, kto po raz pierwszy uzyska prawo jazdy kategorii B, zostanie objęty okresem próbnym. Dla pełnoletnich kierowców potrwa on dwa lata. Osoby zdobywające uprawnienia między 17. a 18. rokiem życia będą podlegać zasadom przez trzy lata, choć – jak precyzuje nowelizacja z lipca – okres próbny nie może trwać dłużej niż do ukończenia 20 lat, ale nowe zasady nie obejmą osób, które uzyskają kategorię B przed 4 września 2026 roku.

Co ważne, okres próbny liczony jest od dnia uzyskania uprawnienia, a nie od odbioru plastikowego dokumentu. W przypadku tymczasowego elektronicznego prawa jazdy decydujący jest pozytywny wynik egzaminu.

Bezwzględne 0,0 promila

Najbardziej symboliczna zmiana dotyczy alkoholu. Początkujący kierowca przez cały okres próbny musi zachować absolutną trzeźwość. Ustawa wprowadza limit „dokładnie 0,0 promila alkoholu we krwi oraz 0,0 mg alkoholu w litrze wydychanego powietrza”. Zakaz obejmuje również środki działające podobnie do alkoholu.

To oznacza, że nawet ilość, która u doświadczonego kierowcy nie przekroczyłaby progu 0,2 promila, dla osoby w okresie próbnym będzie podstawą do cofnięcia uprawnień.

Dwa wykroczenia – dwa lata dłużej. Trzy wykroczenia – koniec prawa jazdy

Ustawa wprowadza zamknięty katalog wykroczeń, które mają wpływ na okres próbny. Znajdują się w nim m.in. spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa, nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu, jazda po użyciu alkoholu, przekroczenie prędkości o ponad 30 km/h czy przejazd na czerwonym świetle.

I jeżeli kierowca popełni podczas okresu próbnego dwa takie wykroczenia i oba zostaną prawomocnie rozstrzygnięte, starosta przedłuży okres próbny o dwa lata. Trzy wykroczenia – również potwierdzone prawomocnie – oznaczają już cofnięcie uprawnień!

Jeszcze surowsze są konsekwencje przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Wystarczy jedno, by stracić prawo jazdy. Chodzi m.in. o prowadzenie w stanie nietrzeźwości, spowodowanie wypadku z obrażeniami określonymi w Kodeksie karnym czy ucieczkę przed kontrolą.

Nowy limit punktów karnych

Wprowadzony zostaje niższy próg – 12 punktów. Po jego przekroczeniu kierowca nie traci automatycznie uprawnień, ale musi odbyć godzinne szkolenie w ośrodku doskonalenia techniki jazdy. Cena zajęć nie może przekroczyć 500 zł. Brak szkolenia w terminie oznacza zatrzymanie prawa jazdy.

Znacznie ostrzejsze zasady dotyczą pierwszego roku od uzyskania uprawnień. Przekroczenie 20 punktów kończy się cofnięciem prawa jazdy.

17-latkowie już jeżdżą – ale z ograniczeniami

Przypomnijmy, że od 3 marca 2026 r. prawo jazdy kategorii B mogą uzyskać 17-latkowie. Do pełnoletności ich uprawnienia są ważne wyłącznie w Polsce. Przez pierwszych sześć miesięcy muszą prowadzić w towarzystwie doświadczonego kierowcy, który – jak precyzuje ustawa – musi mieć co najmniej 25 lat, posiadać prawo jazdy kategorii B od minimum pięciu lat i nie mieć zakazu prowadzenia pojazdów w ciągu poprzednich pięciu lat.

Do 18. roku życia młody kierowca nie może przewozić niepełnoletnich pasażerów bez obecności opiekuna, ani wykonywać transportu drogowego rzeczy czy przewozu osób.

Najsurowsza zmiana: pięć lat bez prawa jazdy za jazdę mimo zatrzymania dokumentu

To przepis, który dotyczy już wszystkich kierowców – niezależnie od wieku czy stażu. Chodzi o sytuację, gdy kierowca prowadzi pojazd mimo decyzji o czasowym zatrzymaniu prawa jazdy, np. za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h.

Dotychczas kara była łagodniejsza, bowiem przedłużano zatrzymanie o kolejne trzy miesiące. Od września zasada jest bezwzględna, ponieważ starosta cofnie wszystkie uprawnienia do kierowania pojazdami na pięć lat. Po tym okresie nie wystarczy odebrać dokumentu – trzeba ponownie zdać egzamin państwowy.

Oskar Włostowski