MENU
Subsydia trafią pod duńskie strzechy

Elektryki nie tylko dla bogatych. Kopenhaga zmienia zasady gry i bierze przykład z Europy

Duński rząd chce sprawić, by przesiadka do auta prąd stała się realną opcją poza wielkimi miastami
Źródło zdjęcia: EPL

Duński rząd wraz z opozycją zawarł porozumienie budżetowe, w ramach którego przeznaczy 3,9 miliarda koron na sprawiedliwą transformację klimatyczną. Kluczowym elementem pakietu mają być dopłaty do samochodów na prąd dla gospodarstw domowych o niższych dochodach. Program ruszy w 2028 roku. Kopenhaga chce w ten sposób zerwać z wizerunkiem elektromobilności jako przywileju zarezerwowanego wyłącznie dla zamożnych mieszkańców dużych miast.

W artykule:

• Dania wyda 450 mln koron na wsparcie zakupu i leasingu elektryków dla mniej zamożnych
• Nowe przepisy mają pomóc głównie mieszkańcom wsi skazanym na dojazdy własnym autem
• Europa masowo zmienia systemy dopłat, stawiając na kryteria dochodowe i auta używane

Kopenhaga: „elektryk” zamiast starego diesla na prowincji

Przez lata rozwój elektromobilności w Europie opierał się na prostym mechanizmie, tzn. dopłacamy każdemu, kto kupi nowe auto na prąd, niezależnie od zasobności jego portfela. W efekcie z publicznych pieniędzy korzystali głównie ci, których i tak było stać na drogie nowości z salonu. Dania postanowiła odwrócić trend. Z dokumentów opublikowanych przez tamtejsze Ministerstwo Finansów (Finansministeriet) wynika, że w ramach porozumienia budżetowego na 2027 rok wygospodarowano łącznie 3,9 miliarda koron duńskich (około 521,7 miliona euro) na szeroki pakiet klimatyczny.

Z tej puli od 2028 do 2030 roku rząd będzie przeznaczać 150 milionów koron rocznie (łącznie 450 milionów koron, czyli około 60,2 miliona euro) bezpośrednio na zachęty do przesiadki na pojazdy zeroemisyjne. Program ma pomóc uboższym rodzinom w zastąpieniu wysłużonych aut spalinowych samochodami elektrycznymi. Szczególny nacisk położono na obszary wiejskie, gdzie brak sprawnego transportu publicznego zmusza mieszkańców do codziennych dojazdów samochodem. – Zielona transformacja nie powinna być przywilejem dla tych z największymi oszczędnościami czy najwyższą pensją. Każdy powinien mieć możliwość wzięcia w niej udziału – podkreśliła Franciska Rosenkilde, liderka partii Alternativet.

Leasing socjalny i podatek od platform najmu

Szczegóły techniczne duńskiego programu mają zostać dopracowane do połowy 2027 roku, po przedstawieniu rekomendacji przez komisję ekspertów analizującą system opodatkowania pojazdów. Porozumienie zawarte 14 listopada 2026 roku zakłada jednak, że obok klasycznych dopłat do zakupu, Kopenhaga poważnie rozważa wdrożenie subsydiowanego leasingu.

Wtóruje temu Pelle Dragsted z socjalistycznej partii Enhedslisten, który ocenia ten ruch jako niezwykle pragmatyczny. – W ten sposób upieczemy trzy pieczenie na jednym ogniu: więcej pieniędzy w kieszeniach obywateli, mniejsza zależność od ropy i gazu oraz nowy, bardziej sprawiedliwy społecznie kierunek zielonej transformacji – zaznaczył polityk.

Co ciekawe, Dania znalazła pomysłowy sposób na sfinansowanie tych zmian bez drenowania podstawowego budżetu. Środki mają pochodzić między innymi z podniesienia progu zwrotu podatku VAT dla turystów spoza Unii Europejskiej oraz z nałożenia podatku VAT na krótkoterminowy wynajem mieszkań za pośrednictwem takich platform jak Airbnb. Część pieniędzy zostanie również przesunięta z funduszy przeznaczonych pierwotnie na biogaz oraz unijny projekt gigafabryk sztucznej inteligencji – czytamy na ministerialnej stronie.

Europejski zwrot w stronę kryteriów dochodowych

Duńczycy nie wymyślają koła na nowo – czerpią z doświadczeń sąsiadów. Zestawienie przygotowane przez Europejskie Stowarzyszenie Producentów Pojazdów (ACEA) pokazuje, że Stary Kontynent odchodzi od bezwarunkowego rozdawnictwa na rzecz precyzyjnego wsparcia socjalnego oraz promowania samochodów używanych.

Doskonałym przykładem jest Szwecja, gdzie od marca 2026 roku obowiązuje specjalna premia na zakup lub leasing zarówno nowego, jak i używanego auta elektrycznego w cenie do 450 tysięcy koron szwedzkich. Program jest skierowany wyłącznie do gospodarstw domowych o dochodach poniżej 80 procent średniej krajowej, mieszkających na wsiach lub w rejonach ze słabą komunikacją zbiorową. Mogą one liczyć na wsparcie do 1300 koron miesięcznie przez trzy lata, a najubożsi otrzymują dodatkowo 18 tysięcy koron bonusu na start.

Podobną ścieżką podążają największe rynki Unii Europejskiej. We Francji funkcjonuje program „coup de pouce”, oferujący gospodarstwom domowym od 3500 do 5700 euro dopłaty zależnej od dochodów, pod warunkiem że auto nie kosztuje więcej niż 47 tysięcy euro i waży poniżej 2,4 tony.

Francuzi premiują też europejską produkcję, dorzucając do 2000 euro za auta z ogniwami bateryjnymi wytworzonymi na naszym kontynencie. Z kolei Niemcy na początku 2026 roku uruchomili socjalny program dopłat do zakupu i leasingu elektryków, w którym wsparcie sięga 6000 euro, ale jest ograniczone limitem dochodowym gospodarstwa domowego na poziomie 80 tysięcy euro rocznie.

Używane „elektryki” i gigantyczne zniżki dla rodzin

Najbardziej „radykalne podejście prosocjalne” widać jednak na południu Europy. Na przykład Włochy powiązały wysokość wsparcia ze wskaźnikiem sytuacji ekonomicznej rodziny (ISEE) oraz koniecznością zezłomowania starego auta spalinowego. Przy niskich dochodach Włosi i Włoszki mogą uzyskać aż 11 tysięcy euro dopłaty do niewielkiego „elektryka” w cenie do 35 tysięcy euro netto. Równie hojny jest Cypr, gdzie standardowa dotacja na nowe lub używane auto na prąd wynosi do 9000 euro, ale w przypadku rodzin wielodzietnych lub osób z niepełnosprawnościami rośnie aż do 20 tysięcy euro!

Nie ma co ukrywać, że wiele państw doszło do wniosku, że bez wsparcia rynku wtórnego transformacja utknie w martwym punkcie. Oprócz wspomnianej Szwecji i Cypru, dopłaty do używanych samochodów elektrycznych oferują między innymi Słowenia (do 3000 euro), Łotwa (3000 euro), Litwa (2500 euro) czy Luksemburg (1500 euro dla aut starszych niż trzy lata).

Ciekawym mechanizmem wyróżnia się też Luksemburg pod względem efektywności energetycznej – tam wysokość dotacji na nowe auto zależy bezpośrednio od zużycia energii według normy WLTP. I tak samochody zużywające maksymalnie 16 kWh na sto kilometrów otrzymują 6000 euro wsparcia, podczas gdy najbardziej prądożerne modele powyżej 18 kWh nie dostają ani centa – wylicza ACEA.

Oskar Włostowski

REKLAMA