Tekst sponsorowany
Wraz z wejściem w życie regulacji AFIR (Alternative Fuels Infrastructure Regulation) oraz Cyber Resilience Act (CRA) cyberbezpieczeństwo przestaje być kwestią dobrych praktyk projektowych, a staje się obowiązkiem regulacyjnym. Od 2026 roku niespełnienie tych wymagań może skutkować sankcjami administracyjnymi, a w skrajnym przypadku także wycofaniem produktu z rynku Unii Europejskiej.
W praktyce oznacza to, że stacja ładowania przestaje być wyłącznie urządzeniem elektroenergetycznym i staje się elementem infrastruktury cyfrowej oraz systemów IT, za którego bezpieczeństwo i możliwość aktualizacji odpowiada producent przez cały cykl życia produktu.
Dla producentów i integratorów stacji ładowania regulacje te oznaczają konieczność uwzględnienia bezpieczeństwa już na etapie projektowania, w tym:
- komunikacji pojazd–stacja zgodnej ze standardem ISO 15118 (International Standard for Vehicle-to-Grid Communication Interface),
- bezpiecznej architektury systemowej wykorzystującej infrastrukturę klucza publicznego (Public Key Infrastructure) oraz szyfrowanie transmisji przy użyciu protokołu Transport Layer Security,
- mechanizmów bezpiecznej aktualizacji oprogramowania,
- procesów zarządzania podatnościami w całym cyklu życia urządzenia.
Kluczowe terminy wynikające z AFIR i CRA, istotne zarówno dla producentów, jak i operatorów infrastruktury ładowania, zestawiono w tabeli.
| AFIR – interoperacyjność i wymagania funkcjonalne infrastruktury ładowania | CRA – obowiązkowe cyberbezpieczeństwo produktów |
| 13 kwietnia 2024 – AFIR zaczyna obowiązywać • obowiązek ładowania ad hoc • proste i niedyskryminujące metody płatności (np. karta, rozwiązania cyfrowe) 8 stycznia 2026 – nowe lub modernizowane publiczne punkty ładowania AC i DC muszą wspierać standard komunikacji ISO 15118-2, określający bezpieczną komunikację między pojazdem a stacją ładowania oraz umożliwiający wdrożenie funkcji takich jak Plug & Charge. 1 stycznia 2027 – nowe lub modernizowane publiczne i prywatne punkty ładowania muszą wspierać komunikację między pojazdem a stacją zgodnie z ISO 15118-20, co umożliwia wdrożenie funkcji takich jak Plug & Charge, smart charging oraz V2G (Vehicle-to-Grid). | 10 grudnia 2024 – wejście w życie CRA 11 września 2026 – obowiązek raportowania poważnych incydentów i aktywnie wykorzystywanych podatności 11 grudnia 2027 – pełna stosowalność CRA: Od tej daty produkty z elementami cyfrowymi (w tym stacje ładowania) wprowadzane na rynek UE muszą spełniać wymagania security by design, zarządzania podatnościami i bezpiecznych aktualizacji. |
Cyberbezpieczeństwo jako integralny element architektury stacji ładowania
W kontekście regulacji AFIR i CRA dobór sterownika stacji ładowania przestaje być wyłącznie decyzją funkcjonalną. Coraz częściej jest to decyzja dotycząca bezpieczeństwa całej infrastruktury ładowania.
Sterownik pełni w tym systemie rolę centralnego elementu komunikacyjnego, dlatego powinien zapewniać m.in.:
- bezpieczne aktualizacje firmware’u w trakcie eksploatacji,
- szyfrowaną komunikację z systemem CSMS (System Zarządzania Stacjami Ładowania) lub backendem,
- zarządzanie certyfikatami cyfrowymi wykorzystywanymi w komunikacji systemowej,
- ochronę kluczy kryptograficznych oraz kontrolę dostępu do interfejsów systemowych.
Dzięki temu możliwe jest szybkie reagowanie na nowe podatności bezpieczeństwa oraz wdrażanie poprawek bez konieczności fizycznej ingerencji w instalację lub wymiany urządzeń w terenie.
Komunikacja i integracja systemowa stacji ładowania
Nowoczesne stacje ładowania muszą jednocześnie komunikować się z pojazdem zgodnie z ISO 15118, z systemem zarządzania infrastrukturą ładowania poprzez OCPP oraz z lokalnymi systemami zarządzania energią wykorzystującymi protokoły takie jak Modbus TCP, MQTT czy REST.
Taka wielowarstwowa komunikacja wymaga spójnego modelu bezpieczeństwa i mechanizmów uwierzytelniania, a rosnące znaczenie funkcji Plug & Charge oraz integracji z systemami EMS sprawia, że sterownik stacji ładowania staje się kluczowym elementem infrastruktury z punktu widzenia cyberbezpieczeństwa.
Sterownik ładowania zaprojektowany pod aktualizacje, a nie jednorazową zgodność z normami
Wymagania wynikające z regulacji AFIR i CRA sprawiają, że sterownik stacji ładowania musi pełnić rolę platformy, którą można aktualizować, rozwijać o nowe funkcje oraz dostosowywać do zmieniających się norm i wymagań prawnych bez konieczności wymiany urządzeń pracujących w terenie. Takie podejście zastosowano w sterownikach CHARX control modular,
CHARX control modular – architektura przygotowana na AFIR i CRA
Sterowniki CHARX control modular stanowią spójną platformę sterowania infrastrukturą ładowania, łączącą funkcje komunikacyjne, bezpieczeństwa oraz zarządzania systemem w modułowej architekturze.
Rozwiązanie dostępne jest w dwóch głównych wariantach sprzętowych: wersji 1000 jako podstawowego sterownika oraz wersjach serii 3XXX wyposażonych w funkcję serwera, opcjonalny modem 4G i możliwość centralnego zarządzania nawet 48 punktami ładowania
Do tej serii należą modele CHARX SEC-3000, CHARX SEC-3050, CHARX SEC-3100 oraz CHARX SEC-3150. Warianty CHARX SEC-3050 oraz CHARX SEC-3150 obsługują dodatkowo komunikację zgodną ze standardem ISO 15118, umożliwiając realizację funkcji Plug & Charge.
Sterowniki serii 3XXX mogą być łączone z modułami 1000 za pomocą złączek montowanych na szynie DIN, co umożliwia skalowanie systemu bez konieczności rozbudowy infrastruktury komunikacyjnej. Oparte na platformie Linux, obsługują protokoły Modbus/TCP, MQTT, REST oraz OCPP (1.6, z planowanym wsparciem wersji 2.0.1). Dzięki temu mogą pełnić rolę centralnego węzła komunikacyjnego pomiędzy pojazdem, infrastrukturą ładowania, instalacją PV, systemami zarządzania energią oraz systemem operatorskim.
https://caas.phoenixcontact.com/caas/v1/stable/media/3588/full/b5000?format=jpg
Obsługa funkcji takich jak zarządzanie obciążeniem, integracja z inteligentnym budynkiem oraz później z V2G (Vehicle-to-Grid) – w połączeniu z możliwością bezpiecznej konfiguracji lokalnej i zdalnej (VPN) – umożliwia budowę infrastruktury ładowania przygotowanej na długoterminową eksploatację oraz dalszy rozwój funkcjonalny bez konieczności wymiany urządzeń w terenie
CHARX control modular wspiera mechanizmy bezpieczeństwa wymagane w nowoczesnej infrastrukturze ładowania, w tym aktualizacje oprogramowania oraz rozwiązania ograniczające ryzyko nadużyć i awarii w trakcie eksploatacji.
Przy projektowaniu i modernizacji infrastruktury ładowania coraz istotniejsze staje się uwzględnienie nie tylko parametrów elektrycznych, lecz także architektury komunikacyjnej i bezpieczeństwa systemu. Zastosowanie sterownika o modułowej budowie, obsługującego aktualizacje i integrację z systemami nadrzędnymi, ułatwia spełnienie aktualnych i przyszłych wymagań technicznych oraz ogranicza ryzyko kosztownych modernizacji infrastruktury.
Więcej informacji o sterownikach AC do stacji ładowania pojazdów
Autor: Rafał Sypniewski, Menadżer Segmentu Rynku E-mobility, Phoenix Contact
Tekst sponsorowany
