W skrócie:
- Zaawansowane systemy bezpieczeństwa – wszystkie tunele wyposażone w monitoring, czujniki dymu i temperatury, wentylację, punkty alarmowe, przejścia ewakuacyjne, inteligentne algorytmy wykrywania zdarzeń i integrację z systemami zarządzania ruchem
- Jak wynika z najnowszego podsumowania GDDKiA, na sieci dróg krajowych funkcjonuje obecnie dziewięć tuneli o łącznej długości 10,6 km, a kolejne kilkanaście kilometrów jest w realizacji lub na etapie przygotowań. Po zakończeniu wszystkich zaplanowanych inwestycji liczba tuneli wzrośnie do 18, a ich łączna długość zbliży się do 25 km.
- Z 9 do 18 tuneli w ciągu kilku lat – obecnie funkcjonuje 9 tuneli o łącznej długości 10,6 km (najstarszy: S1 Laliki z 2010 roku, najbardziej obciążony: S2 POW 2335 m z 125 mln przejazdów), po zakończeniu inwestycji będzie 18 tuneli o łącznej długości ~25 km
- Rekord dla tunelu pod Odrą – budowany tunel na S6 Zachodniej Obwodnicy Szczecina (5003 m, 40 m pod lustrem wody) będzie najdłuższym w Polsce, drugie miejsce zajmie planowany tunel S19 Jawornik-Lutcza pod wzgórzem Kamieniec (2803 m)
- Różnorodność technologii budowy – w górach metody górnicze (NATM, ADECO-RS), w miastach podstropowa ze ścianami szczelinowymi lub odkrywkowa Cut&Cover, coraz częściej maszyny TBM (tarcze drążące) – obecnie S19 Rzeszów-Babica, w przyszłości pod Odrą i na Pogórzu Dynowskim
Najstarszym tego typu obiektem pozostaje jednonawowy tunel na drodze ekspresowej S1 w Lalikach, oddany do ruchu w 2010 roku. To jedyny tunel o takim przekroju na sieci GDDKiA – wszystkie pozostałe mają już konstrukcję dwunawową. W ostatnich latach sieć wzbogaciła się m.in. o dwa nowe tunele na obejściu Węgierskiej Górki, również w ciągu S1. Z kolei rekord długości wciąż należy do tunelu na Południowej Obwodnicy Warszawy w ciągu S2, który liczy 2335 metrów i od momentu otwarcia w grudniu 2021 roku obsłużył już ponad 125 milionów pojazdów, pozostając najbardziej obciążonym tunelem w kraju.
Najdłuższy tunel w Polsce
Ten rekord nie utrzyma się jednak długo. W budowie jest bowiem obiekt, który poprowadzi trasę S6 Zachodniej Obwodnicy Szczecina aż 40 metrów pod lustrem Odry. Tunel ten, o długości 5003 metrów, stanie się najdłuższym drogowym tunelem w Polsce. Na drugie miejsce wysunie się również planowany tunel na S19 Jawornik – Lutcza, przechodzący pod wzgórzem Kamieniec na Pogórzu Dynowskim i mierzący 2803 metry.
Najnowocześniejsze technologie
GDDKiA stosuje przy budowie tuneli kilka różnych technologii, dobieranych w zależności od warunków geologicznych i otoczenia inwestycji. W terenach górskich dominują metody górnicze, takie jak NATM czy jej rozwinięcie ADECO-RS, które pozwalają bezpiecznie drążyć tunele w skale i trudnych warunkach. W miastach i na obszarach zurbanizowanych częściej wykorzystywana jest metoda podstropowa ze ścianami szczelinowymi lub metoda odkrywkowa Cut&Cover. Coraz większą rolę zaczynają też odgrywać maszyny TBM, czyli tzw. tarcze drążące, które pracują obecnie m.in. na Podkarpaciu przy budowie tunelu na S19 Rzeszów – Babica, a w przyszłości zostaną użyte również pod Odrą oraz na Pogórzu Dynowskim.
Bezpieczeństwo jako priorytet
Niezależnie od zastosowanej technologii, wszystkie tunele na sieci GDDKiA wyposażane są w rozbudowane systemy bezpieczeństwa. Stały monitoring, czujniki dymu i temperatury, systemy wentylacji, punkty alarmowe, przejścia ewakuacyjne oraz inteligentne algorytmy wykrywania zdarzeń pozwalają na szybkie reagowanie w przypadku kolizji, pożaru czy zatrzymania ruchu. Tunele są też zintegrowane z systemami zarządzania ruchem, dzięki czemu kierowcy otrzymują na bieżąco informacje o zagrożeniach, warunkach przejazdu i ewentualnych objazdach.
Rosnąca liczba tuneli pokazuje, że Polska coraz śmielej sięga po rozwiązania infrastrukturalne, które jeszcze niedawno były domeną krajów alpejskich. To odpowiedź zarówno na trudne warunki terenowe, jak i na potrzebę prowadzenia ruchu tranzytowego pod miastami bez ingerencji w ich tkankę. Lista już oddanych, budowanych i planowanych obiektów najlepiej obrazuje skalę tej zmiany.
Tunele w sieci GDDKiA
W użytkowaniu (o łącznej długości 10,6 km):
- S7 Lubień – Rabka-Zdrój (woj. małopolskie): 2058 m,
- S2 Południowa Obwodnica Warszawy (woj. mazowieckie): 2335 m,
- S1 Szare – Laliki (woj. śląskie): 678 m,
- S3 Bolków – Kamienna Góra (woj. dolnośląskie): 2300 i 320 m,
- S52 Północna Obwodnica Krakowa (woj. małopolskie): 653 i 496 m,
- S1 Przybędza – Milówka (tzw. obejście Węgierskiej Górki, woj. śląskie): 980 i 820 m.
W realizacji (o łącznej długości blisko 7 km):
- S19 Rzeszów – Babica (woj. podkarpackie): 2250 m,
- S19 Jawornik – Domaradz (woj. podkarpackie): 2803 i 924 m,
- S74 Kielce Zachód – Kielce (woj. świętokrzyskie): 499 i 200 m,
- DK79 Zabierzów (woj. małopolskie): 317 m.
W przygotowaniu (o łącznej długości 7,1 km):
- S6 Zachodnia Obwodnica Szczecina (woj. zachodniopomorskie): 5003 m,
- S7 Kiełpin – Warszawa (woj. mazowieckie): 1122 i 1000 m.
Piotr Sobczyk
