W artykule
- Czego naprawdę zabrania linia P-4
- Dlaczego znak B-25 obejmuje także ciągniki rolnicze
- Ile kosztuje błąd: mandaty, punkty karne i recydywa
- Gdzie nie wolno wyprzedzać nawet bez znaku
- Nowy limit prędkości ciągników i zmiany w kursach redukujących punkty
Linia P-4 – zakaz najeżdżania, a nie wyprzedzania
Rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych definiuje znak P-4 „linia podwójna ciągła” jako oznakowanie rozdzielające pasy ruchu o przeciwnych kierunkach. Oznacza ono zakaz przejeżdżania przez linię i najeżdżania na nią. O samym wyprzedzaniu przepis nie mówi ani słowa. W teorii można więc wyprzedzić wolniej jadący pojazd, jeśli cały manewr zmieści się na własnym pasie ruchu.
W praktyce przy ciągniku rolniczym jest to niemal niewykonalne. Maszyny rolnicze są szerokie i zajmują zwykle większość pasa, a kierowca wyprzedzający musi jeszcze zachować bezpieczny odstęp boczny, czego wymaga art. 24 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Nie wolno też ratować się poboczem – wyprzedzanie poboczem jest zabronione. Najechanie na podwójną ciągłą kosztuje 200 zł i 5 punktów karnych, a w przypadku pojedynczej linii ciągłej P-2 – 100 zł i 1 punkt.

Znak B-25 – zakaz, który obejmuje ciągniki
Zupełnie inaczej działa znak pionowy B-25 „zakaz wyprzedzania”. Zabrania on wyprzedzania pojazdów silnikowych wielośladowych od miejsca ustawienia znaku do najbliższego skrzyżowania lub znaku B-27 „koniec zakazu wyprzedzania”. Kluczowy szczegół tkwi w definicjach ustawowych: ciągnik rolniczy nie jest pojazdem samochodowym, ale jest pojazdem silnikowym i wielośladowym. To samo dotyczy pojazdów wolnobieżnych, czyli maszyn, których konstrukcja ogranicza prędkość do 25 km/h, takich jak kombajny, walce czy koparki.
Za znakiem B-25 nie wolno więc wyprzedzić traktora, nawet jeśli szerokość jezdni teoretycznie na to pozwala i nie dotkniemy linii. Zakaz nie obejmuje natomiast rowerów, motorowerów, motocykli jednośladowych i pojazdów zaprzęgowych. Wyjątkiem jest sytuacja, w której tabliczka pod znakiem ogranicza zakaz wyłącznie do wskazanych pojazdów.
Kary – 1000 zł, 15 punktów i podwójna stawka za recydywę
Niestosowanie się do znaku B-25 to jedno z najsurowiej karanych wykroczeń związanych z wyprzedzaniem. Taryfikator przewiduje 1000 zł mandatu i 15 punktów karnych – maksymalną liczbę, jaką można otrzymać za jedno wykroczenie. Jeśli kierowca popełni to samo wykroczenie ponownie w ciągu dwóch lat, mandat wzrasta do 2000 zł.

Limit punktów dla doświadczonego kierowcy wynosi 24, a dla osoby, która ma prawo jazdy krócej niż rok – 20. Przekroczenie limitu oznacza utratę uprawnień i konieczność ponownego zdania egzaminu. Od 3 czerwca 2026 r. kurs w WORD, pozwalający raz na pół roku odjąć 6 punktów, działa tylko w przypadku zamkniętego katalogu lżejszych wykroczeń. Większość najpoważniejszych naruszeń związanych z wyprzedzaniem została z niego wyłączona, a – jak wskazuje Dziennik.pl – dotyczy to także złamania zakazu z B-25. Punkty zostaną więc na koncie przez rok.
Miejsca bez znaku – zakazy wprost z ustawy
Brak znaku B-25 nie oznacza swobody. Art. 24 ust. 7 Prawa o ruchu drogowym zabrania wyprzedzania pojazdu silnikowego przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia, na zakręcie oznaczonym znakami ostrzegawczymi oraz na skrzyżowaniu, z wyjątkiem ronda i skrzyżowania, na którym ruch jest kierowany. Każde z tych wykroczeń to 1000 zł mandatu (2000 zł w recydywie) i 10 punktów karnych.
Zakaz obowiązuje również na przejazdach kolejowych i przejazdach dla rowerzystów oraz bezpośrednio przed nimi, a także na przejściach dla pieszych i tuż przed nimi, chyba że ruch jest tam kierowany. Za wyprzedzanie na przejściu dla pieszych lub bezpośrednio przed nim grozi 1500 zł i 15 punktów karnych.
Ciągnik – 40 km/h od marca 2026 r.
Od 3 marca 2026 r. dopuszczalna prędkość ciągnika rolniczego, także z przyczepą, wynosi 40 km/h zamiast dotychczasowych 30 km/h. Zmianę wprowadziła nowelizacja Prawa o ruchu drogowym, odpowiadając na postulaty rolników, którzy zwracali uwagę, że nowoczesne ciągniki są szybsze i bezpieczniejsze niż kiedyś. Pojazdy wolnobieżne nadal nie przekraczają 25 km/h.
Dla kierowców oznacza to jedno: różnica prędkości między autem a ciągnikiem jest mniejsza, więc wyprzedzanie trwa dłużej i wymaga dłuższego odcinka drogi z dobrą widocznością. Ciągnik z długą przyczepą to zestaw, który potrafi mieć kilkanaście metrów, a manewr może rozciągnąć się na kilkaset metrów. Dynamika samochodu elektrycznego, który oddaje pełny moment obrotowy od zera, skraca czas manewru, ale nie zmienia przepisów.
Obowiązki kierowcy ciągnika – zjazd w prawo i stała prędkość
Odpowiedzialność nie spoczywa wyłącznie na wyprzedzającym. Zgodnie z art. 24 ust. 6 Prawa o ruchu drogowym kierujący pojazdem wolnobieżnym, ciągnikiem rolniczym lub pojazdem bez silnika ma obowiązek zjechać jak najbardziej na prawo, aby ułatwić wyprzedzanie. Za niewykonanie tego obowiązku grozi 100 zł mandatu. Każdy kierujący pojazdem wyprzedzanym nie może też zwiększać prędkości w czasie wyprzedzania i bezpośrednio po nim – to wykroczenie kosztuje 350 zł.
Przed rozpoczęciem manewru kierowca musi upewnić się, że ma odpowiednią widoczność i dostateczne miejsce, że nikt za nim nie rozpoczął wyprzedzania, a pojazd przed nim nie sygnalizuje skrętu w lewo. Ta ostatnia sytuacja jest szczególnie częsta przy ciągnikach zjeżdżających na pole. Jeśli którykolwiek z warunków nie jest spełniony, najrozsądniej poczekać na przerywaną linię i prosty odcinek drogi.
Maciej Gis
