W skrócie:
- Transformacja energetyczna w Polsce mocno przyspiesza
- Dzieje się sporo. Uruchomiono m.in. pierwszą farmę wiatrową i gigantyczną, hybrydową farmę OZE
- Jak inwestycje wpłyną na życie Polaków, czy opłaty za energię się zmniejszą, czy będzie czystsze powietrze?
- Na te i inne pytania odpowiedzą eksperci podczas tegorocznego KNM-u, który odbędzie się w Katowicach w dniach 23-25 września br.
Energetyka z dodatkowymi megawatogodzinami
Do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego trafiły pierwsze megawatogodziny z turbin Baltic Power, wspólnego projektu ORLEN i Northland Power. Farma ma docelowo dysponować mocą około 1,2 GW i produkować blisko 4 TWh energii rocznie – dość, by zasilić ponad 1,5 miliona gospodarstw domowych.
Tego samego dnia PSE uruchomiły stację 400 kV w Choczewie, bramę dla ponad 6 GW mocy z Bałtyku – to więcej niż generuje Elektrownia Bełchatów. Równolegle Grupa ORLEN zakończyła rozbudowę farmy Kleczew Solar & Wind w Wielkopolsce: 250 MW fotowoltaiki i 19,2 MW wiatru na terenach po odkrywkach węgla brunatnego.
Polski miks energetyczny: zmiany, zmiany
Jeszcze do niedawna Polska produkowała ponad 80 proc. energii z węgla. Dziś to około 53 proc. ze stałą tendencją spadkową, a OZE odpowiadają już za niemal jedną trzecią produkcji. Łączna moc farm wiatrowych i słonecznych w Polsce przekroczyła 30 GW, czyli sześciokrotność mocy Elektrowni Bełchatów. Przyjęty w czerwcu 2026 roku Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu zakłada, że OZE będą odpowiadać za 30-32 proc. końcowego zużycia energii już w 2030 roku, a offshore ma dostarczać ponad 20 proc. krajowej produkcji prądu do 2040 roku.
– Oznacza to, że w ciągu zaledwie 10 lat węgiel zniknął z ok. 1/3 polskiego miksu elektroenergetycznego, a przecież transformacja energetyki w Polsce dopiero się rozpoczyna. Na horyzoncie już pojawiają się kolejne, potężne moce w źródłach odnawialnych (jak np. morska energetyka wiatrowa), za dwa lata rusza budowa pierwszej elektrowni jądrowej (w nadmorskim Choczewie), a węgiel wypierać będą też nowoczesne bloki gazowe (np. w Grudziądzu czy Rybniku) – powiedział Jakub Wiech, ekspert, elektryfikacja.eu
Bełchatów miernikiem zmian
Skalę zmian najlepiej widać na przykładzie Bełchatowa. Elektrownia o mocy 5 GW produkuje około 13 proc. (stan na 2025 r.) polskiego prądu, spalając ponad 30 milionów ton węgla brunatnego rocznie. Według analizy Forum Energii i BloombergNEF aż 80 proc. tej produkcji można zastąpić w najbliższych latach kombinacją farm wiatrowych i słonecznych zlokalizowanych w promieniu 20-30 km od obecnej elektrowni, uzupełnionych magazynami energii i źródłami dyspozycyjnymi.
Nową podstawę systemu mogą stanowić wiatraki i fotowoltaika, a gdy nie wieje wiatr lub nie świeci słońce, wykorzystywać można elektrownie gazowe działające na biometanie lub wodorze pochodzącego z procesu elektrolizy.
Węgiel drogi jak złoto
W 2025 roku Polska wydała na wsparcie górnictwa około 9 miliardów złotych. Od 1990 roku łączna pomoc publiczna dla sektora sięgnęła 150-160 miliardów złotych. Utrzymanie jednego etatu w nierentownej kopalni kosztuje podatników 450-500 tysięcy złotych rocznie, znacznie więcej niż pensja górnika. Strata netto branży w 2024 roku wyniosła rekordowe 13,74 miliarda złotych, a koszty wydobycia tony węgla prawie się podwoiły w trzech lat, do 944 złotych.
Forum Energii szacuje, że same dopłaty do wydobycia do 2040 roku mogą sięgnąć 31-83 miliardów złotych, a do tego dochodzą koszty utrzymania elektrowni – odprawy, wcześniejsze emerytury i rekultywacja terenów pogórniczych. Za samą kwotę z 2025 roku można by dać każdej polskiej rodzinie 600 złotych zwrotu podatku albo przyznać każdemu nauczycielowi w Polsce 1000 złotych podwyżki. Pomoc publiczna dla kopalń nie ma przy tym zgody Komisji Europejskiej.
– Patrząc na dane operacyjne sektora widać wyraźnie, że górnictwo jest w Polsce przemysłem schodzącym. Pod koniec 2026 r. zatrudnienie w tej branży spadnie do ok. 60 tys. osób ze względu na masowe odejścia, sięgające ok. 9 tys. górników. Wydobycie surowca jest na poziomach najniższych od II Wojny Światowej. Koszt wyprodukowania jednej tony węgla sięga prawie 1000 złotych i jest wskazywany jako najwyższy na świecie – dodał Wiech.
Bez emisji, bez opłat
Tymczasem farmy offshore produkują energię po koszcie niższym niż elektrownie węglowe obciążone opłatami za emisję CO2. Kontrakt różnicowy dla Baltic Power ustalono na 319,60 zł/MWh, aktualizowaną o inflację do obecnych ok. 400 zł/MWh, co jest porównywalne z cenami hurtowymi. Zanieczyszczenie powietrza w Polsce przyczynia się corocznie do ponad 46 tys. przedwczesnych zgonów. Każda megawatogodzina z wiatru zamiast z węgla to realnie czystsze powietrze, nowe miejsca pracy i większe bezpieczeństwo energetyczne.
Perspektywa odbiorcy końcowego. Magazyny i V2G
Nie można zapomnieć też o perspektywie odbiorcy końcowego, czyli konsumenta. Aby OZE mogły naprawdę obniżyć rachunki, kluczowe jest systemowe magazynowanie energii. W lipcu na plac budowy Magazynu Energii Elektrycznej Żarnowiec dotarł 260-tonowy transformator z Korei Południowej. Obiekt PGE o mocy 262 MW i pojemności 981 MWh, budowany przy wsparciu KPO, stanie się kluczowy pod kątem dalszych zmian polskiego miksu energetycznego.
– Entuzjazm wokół nowych megawatów nie powinien przesłaniać tego, że ekonomika magazynów energii w Polsce nie jest dziś prosta. W rynku mocy magazyn o mocy 100 MW jest liczony jako niespełna 58 MW obowiązku mocowego, co oznacza mniejsze przychody i wolniejsze tempo budowy. A to właśnie magazyny zdecydują o tym, czy energia m.in. z offshoru trafi do polskich domów wtedy, kiedy jest naprawdę potrzebna, czy zostanie zmarnowana przez brak możliwości jej magazynowania – twierdzi Marek Popiołek, Dyrektor ds. Rozwoju Biznesu PSNM.
Dlatego dyskusja o elastyczności systemu coraz częściej wychodzi poza sektor wytwarzania energii. Jej naturalnym uzupełnieniem staje się infrastruktura, która ma umożliwiać korzystanie z nowych technologii w sposób prosty i przewidywalny dla odbiorców.
– Elektromobilność jest jednym z obszarów, w których zmiany zachodzące w energetyce stają się najbardziej widoczne dla użytkowników. Rozwój odnawialnych źródeł energii, magazynów i sieci powinien iść w parze z budową wygodnej, dostępnej infrastruktury ładowania. Z perspektywy ORLEN kluczowe jest tworzenie rozwiązań, które odpowiadają na dzisiejsze potrzeby kierowców, a jednocześnie przygotowują rynek na kolejne etapy transformacji transportu i energetyki – mówi Krzysztof Kaczyński, Dyrektor Wykonawczy ds. Elektromobilności ORLEN.
Wyzwania dotyczą milionów
Koszty energii, brakujące magazyny, przyszłość sektora i zmieniający się mix energetyczny – to wyzwania, które dotyczą milionów Polaków, nie tylko branży energetycznej. Kongres Nowej Mobilności 2026 (23-25 września, MCK Katowice) adresuje je wprost w ramach ścieżki New Energy & Infrastructure, obejmującej kilkadziesiąt punktów programu wydarzenia.
Wśród nich znajdzie się panel „Moc inwestycji i wielkie pieniądze dla polskiej energetyki” który pokaże, skąd wziąć środki na modernizację sieci. Sesja „Sprawiedliwa transformacja” zajmie się społecznymi kosztami zmian. A debata „Nowa ustawa o elektromobilności” skupi się na przepisach, które wpłyną na to, ile Polacy zapłacą za ładowanie pojazdów elektrycznych.
Kongres Nowej Mobilności to przestrzeń, w której eksperci, decydenci i samorządowcy wspólnie pracują nad tym, żeby transformacja energetyczna była jak najbardziej efektywna i przyniosła jak najwięcej korzyści polskiemu społeczeństwu i gospodarce.
Szczegóły na temat programu i rejestracji na KNM są dostępne pod poniższymi linkami:
Zdobądź bezpłatną wejściówkę na KNM 2026: https://kongresnowejmobilnosci.pl/bilety-darmowe/
Program wydarzenia: https://kongresnowejmobilnosci.pl/program-knm-2026/
Więcej informacji: www.kongresnowejmobilnosci.pl
Oprac. PM
Źródło: PSNM
