W skrócie:
- Kierowców czekają spore zmiany w przepisach
- Za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h w terenie niezabudowanym można będzie stracić prawo jazdy
- W tym roku ustawodawca wprowadza pakiet przepisów, które mają rozprawić się z nielegalnymi wyścigami, „dryftem” i jazdą „na jednym kole”
Utrata prawa jazdy. Podstawa prawna
Bieżący rok zapisze się w historii kodeksu drogowego jako czas wyraźnego zaostrzenia kursu wobec najbardziej niebezpiecznych zachowań na drodze. Jak informuje Biuro Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji (BRD KGP), zmiany wynikają z dwóch ustaw, tj. ustawy z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz.U. poz. 1872) oraz ustawy z 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1676).
Pierwsza z nich weszła w życie 29 stycznia 2026 r. i „uderza” przede wszystkim w uczestników nielegalnych wyścigów oraz organizatorów tzw. spotów motoryzacyjnych. Druga zacznie obowiązywać od 3 marca 2026 r. i wprowadza zmiany systemowe, które odczuje praktycznie każdy kierowca. To, co się zmienia?
„Najbardziej medialną nowością” jest wprowadzenie do kodeksu karnego definicji nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych (art. 115 § 26 k.k.) oraz przestępstwa organizowania, prowadzenia lub udziału w takim wyścigu (art. 178c k.k.). Odpowiedzialność karna obejmuje nie tylko organizatorów, lecz także kierujących, nawet jeśli nie doszło do wypadku.
Ustawodawca zdecydował się również na penalizację tzw. jazdy brawurowej (art. 178d k.k.), czyli sytuacji, w której kierowca jednocześnie rażąco przekracza prędkość, łamie inne zasady bezpieczeństwa i naraża innych na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia – pisaliśmy już o tym na Elektrombilni.pl
Także przepadek auta
Zaostrzone zostały także sankcje za spowodowanie śmiertelnego wypadku drogowego w szczególnych okolicznościach, tzn. jeśli sprawca brał udział w nielegalnym wyścigu, działał w warunkach jazdy brawurowej lub prowadził mimo sądowego zakazu. W takich przypadkach sąd ma orzekać znacznie surowsze kary. Co więcej, wprowadzono obligatoryjny dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów wobec osób, które złamały wcześniej orzeczony zakaz (art. 42 § 3 k.k.).
Nowe przepisy dotykają również kwestii majątkowych. Zgodnie z art. 44b k.k., jeśli kierowca prowadzi pojazd mając co najmniej 1,5 promila alkoholu we krwi, sąd obligatoryjnie orzeka przepadek pojazdu mechanicznego – zauważa BRD KGP.
Zmiany objęły też kodeks wykroczeń. Karalne stało się organizowanie i umyślne uczestnictwo w niezgłoszonych „spotach” oraz zlotach motoryzacyjnych, a nawet udział w charakterze widza lub pasażera w nielegalnym wyścigu.
Ustawodawca wprost wskazał również na „drift”, czyli jazdę w kontrolowanym poślizgu i jazdę „na jednym kole” jako zachowania podlegające sankcjom. – Od 30 marca 2026 r. za celowe wprowadzenie pojazdu w poślizg lub jazdę na jednym kole prawo jazdy będzie zatrzymywane na trzy miesiące – przypomina Mikołaj Krupiński, rzecznik Instytutu Transportu Samochodowego.
Zloty pod lupą
Nowe regulacje porządkują też zasady organizowania spotkań motoryzacyjnych. Jeśli w otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni prezentowanych jest więcej niż 10 pojazdów, organizator musi wcześniej zawiadomić organ gminy. Policja zyskuje w ten sposób narzędzie do monitorowania takich wydarzeń – oceniają eksperci.
Z punktu widzenia przeciętnego kierowcy najistotniejsze zmiany wejdą jednak w życie 3 marca 2026 r. To wtedy zacznie obowiązywać rozszerzony mechanizm zatrzymywania prawa jazdy za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h. Do tej pory sankcja ta dotyczyła wyłącznie obszaru zabudowanego. Po zmianach obejmie również drogi jednojezdniowe dwukierunkowe poza terenem zabudowanym.
Jak przypomina Mikołaj Krupiński z ITS, „to rozszerzenie mechanizmu sankcyjnego, który od lat obowiązuje w terenie zabudowanym”. Oznacza to, że kierowca jadący o ponad 50 km/h szybciej niż pozwala limit na takiej drodze straci prawo jazdy na trzy miesiące, nawet jeśli do naruszenia dojdzie poza miastem.
Młodzież za kierownicą
Ustawa z 17 października 2025 r. wprowadza również możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii B przez 17-latków – pod warunkiem jazdy w obecności pasażera-opiekuna spełniającego ustawowe wymagania. Zmieniono także zasady dotyczące młodych kierowców i okresu próbnego, przy czym regulacje w tym zakresie będą stosowane od 3 września 2026 r.
Kolejna istotna zmiana dotyczy najmłodszych uczestników ruchu. Od 3 czerwca 2026 r. dzieci i młodzież do 16. roku życia będą musiały używać kasków ochronnych podczas jazdy rowerem, hulajnogą elektryczną oraz urządzeniem transportu osobistego. Podniesiono również minimalny wiek użytkowników hulajnóg elektrycznych z 10 do 13 lat.
Z perspektywy statystyk bezpieczeństwa ruchu drogowego kierunek zmian nie jest przypadkowy. Jak wielokrotnie podkreślali eksperci Instytut Transportu Samochodowego oraz Policji, nadmierna prędkość i brawura należą do głównych przyczyn najtragiczniejszych wypadków w Polsce. Ustawodawca wyraźnie uznał, że dotychczasowe instrumenty nie były wystarczające.
O czym pamiętamy od 3 marca?
Od 3 marca kierowcy muszą więc pamiętać o jednym: utrata prawa jazdy za nadmierną prędkość przestaje być wyłącznie „miejskim” problemem. A od stycznia i marca ryzyko dla tych, którzy traktują drogę jak tor wyścigowy, rośnie nie tylko punktowo czy finansowo, ale karnie i to w najbardziej dotkliwym wymiarze.
Oskar Włostowski
